ԼՐԱՀՈՍ - Հեղինակ՝ . Friday, July 31, 2015 23:55 - 2 քննարկում

Չենգիլլիի եկեղեցին

Չենգիլլիի եկեղեցին գտնվում է Կարսի Քաղըզման (Կաղզվան-Ակունքի խմբ.) գավառի կազմում գտնվող Չենգիլլի գյուղում: Այս գյուղն իր անունը ստացել է եկեղցու զանգից: Գյուղացիներն իրենց մեջ գյուղն անվանում են Չեհնի, Չենգլի, Չանգլը: Եկեղեցի կարելի է գնալ Կարս-Քաղզըման ճանապարհի 15-րդ կմ-ից դեպի հյուսիս-արևմուտք 30 կմ առաջ ըթանալով: Եկեղեցին գտնվում է Չենգիլլի գյուղում՝ բարձր բլրի վրա: Գյուղը ծովի մակարդակից 1900 մ բարձրության վրա է:

Պատմական ակնարկ
Հայտնի է, որ վրանաձև շատ գեղեցիկ այս եկեղեցին, որը հիշատակվում է «Չենգլի/Չանգլը» անվամբ, կառուցվել է X-XI դդ. Բագրատունիների օրոք: Եկեղեցում երկու վրացերեն արձանագրություն կա, որոնցից մեկը արևմտյան ճակատին (ֆրոնտոն) է՝ թվագրված 1362 թ.: Հիշատակում է հին Լենա Մորի վայրը: Մյուս արձանագրությունը հարավային քիվի տակ է: Գրված է հիմնադրողների անունը՝ Մոլա Զիբիադա և Ռուբեն: Այս արձանագրությունները կառույցի հիմնադրման հստակ թվականը չեն նշում: Եկեղեցու մակետը վերցված է 10-րդ դարում մեծ եկեղեցիներում հաճախակի նախընտրություն տրվող «Taoklardsethie-İberya» ֆրոնտոնի ձևից: Իսկ 1791 թ. թվագրված հայերեն արձանագրությունն այսօր գոյություն չունի: Մինչ 1918 թ. շրջանը զավթած ռուսներն ու հայերը այն օգտագործել են որպես եկեղեցի: Ճարտարապետական ժամանակաշրջանը X-XI դդ. Է:

Նախագիծն ու ճարտարապետական առանձնահատկությունները
Եկեղեցին կառուցվել է ազատ խաչ հատակագծով: 3 մուտք ունի՝ հարավային, հյուսիսային և արևմտյան: Վեր է բարձրանում եռաստիճան հիմքի վրա: Եկեղեցու գլխավոր մուտքը արևմուտքից է: Եկեղեցին ունի 20 x 15 մ երկարություն և 25 մ բարձրություն: Նավը ծածկված է բարձր օղաձև գմբեթով, որը փակ խաչի հյուսիսային և հարավային թևերը հավասարաչափ է ծածկում, իսկ արևմտյան թևը փոքր ինչ երկար է: Եկեղեցին կոնաձև վրան է հիշեցնում:
Արևելյան ճակատը 3 կլոր կամարից է կազմված: Միջին կամարի ներսում նեղ և երկար որմնանցք է բացված: Արևմտյան ճակատից բացվում է եկեղեցու հիմնական մուտքը, որը կլոր կամարով է սկսում: Հարավային և հյուսիսային ճակատներին մեկական նույնանման մուտքեր կան, իսկ վերին հատվածում` 3 որմնանցք: Քանի որ եկեղեցին ճարտարապետական տեսանկյունից ներսից դեպի դուրս փակ կառույց ունի, եկեղեցու ներսը մութ է: Նավը ծածկող գմբեթի օղաձև հատվածից բացված պատուհանները լուսավորում են հիմնական ծիսակարգի հրապարակը:

Զարդաքանդակների առանձնահատկությունները
Կառույցի ներքին հատվածում խորանի խցի վերին հատվածում նկատելի է սիմետրիկ ծառերի տերևների և խաղողի որթը ուտող օձի քանդակ: Այս հատվածի վրա նաև քանդակված են Մարիամ Աստվածածնի և որդու՝ Հիսուսի պատկերները: Այս հատածում քանդակված է նաև քառատերև երեքնուկ: Շինության քանդակների մեծ մասը այսօր չի պահպանվել: Զարդանախշերի տեսանկյունից այնքան էլ հարուստ չէ: Իսկ դրսի ճակատը բավականին պարզ է զարդանախշերի տեսանկյունից:

Շինանյութ և տեխնիկա
Պատերը կառուցված են 1 մ հաստությամբ սրբատաշ բազալտե քարից: Գմբեթի, որն ամբողջությամբ կոնաձև չէ, և խաչի թևերի վերին մասը աղյուսապատ է:

Քաղված է Սաիդ Քյուչյուքի և Գյունյուր Քարաաղաջի գրքից:
http://www.siyasalbirikim.com.tr/cengilli-kilisesi/1031
Թարգմանեց Անահիտ Քարտաշյանը
Akunq.net



2 քննարկումներ

You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. You can leave a response, or trackback from your own site.

Levon Poghosyan
Aug 6, 2015 22:11


Fatal error: Uncaught Error: Call to undefined function mysql_query() in /home2/louyswor/public_html/wp-content/plugins/comment-rating/comment-rating.php:219 Stack trace: #0 /home2/louyswor/public_html/wp-content/plugins/comment-rating/comment-rating.php(249): ckrating_get_rating('31071') #1 /home2/louyswor/public_html/wp-content/plugins/comment-rating/comment-rating.php(380): ckrating_display_content() #2 /home2/louyswor/public_html/wp-includes/class-wp-hook.php(300): ckrating_display_filter('<p>\xD5\x80\xD5\xA1\xD5\xB5\xD5\xAF\xD5\xA1\xD5\xA6...') #3 /home2/louyswor/public_html/wp-includes/plugin.php(203): WP_Hook->apply_filters('<p>\xD5\x80\xD5\xA1\xD5\xB5\xD5\xAF\xD5\xA1\xD5\xA6...', Array) #4 /home2/louyswor/public_html/wp-includes/comment-template.php(995): apply_filters('comment_text', '\xD5\x80\xD5\xA1\xD5\xB5\xD5\xAF\xD5\xA1\xD5\xA6\xD5\xB8\xD6...', Object(WP_Comment), Array) #5 /home2/louyswor/public_html/wp-content/themes/News/comments.php(41): comment_text() #6 /home2/louyswor/public_html/wp-includes/comment-t in /home2/louyswor/public_html/wp-content/plugins/comment-rating/comment-rating.php on line 219