ԱՎԵՏԱՐԱՆ ՀԱՅՈՑ - Հեղինակ՝ Admin. Tuesday, March 17, 2009 19:35 - 23 քննարկում

Եվ դուք այդ ամենը անողին Լուսավորի՞չ եք համարում

Սերգեյ Մանուկյան

ԵՊՀ փիլիսոփայության եւ հոգեբանության ֆակուլտետի դոցենտ

«…Երկիրն ամբողջ ձեր առջեւն է, որտեղ որ վայելուչ եք գտնում, թող ձերը լինի…» (Գրիգորիս «լուսավորիչ»)
«Եվ Դուք նրան (Գրիգորիսին-Ս.Մ.) լուսավորի՞չ եք համարում» (մի իտալացու ասած)
«Հայ» եկեղեցական պատմագրության մեջ կա 301-ին վերաբերող մի փաստ, որի վրա հայ պատմագիտությունը պատշաճ ուշադրություն չի դարձրել, ինչը եւ հնարավորություն չի տվել այդ ժամանակաշրջանի ամբողջական պատկերը վերհանել: Խոսքը Հովհ. Մամիկոնյանի «Տարոնի պատմության» մեջ բերված Գրիգորիս «լուսավորչի» նամակի մասին է՝ հասցեագրված Կեսարիայում գտնվող իր դավանակից քրիստոնյաներին (սրանք, ամենայն հավանականությամբ, ասորի կամ եբրայացի են եղել): Մեջբերենք այդ շատ բան ասող նամակը գրեթե ամբողջությամբ: «…Ամեն ոք, ով հանձն է առնում աստծո կամքին ծառայելը, պարտավոր է հալածական լինել, որովհետեւ նրա քարոզչությունը ոչ բոլորի համար է ընդունելի: Ինչպես որ այժմ ձեր մասին իսկ լսեցինք, թե հալածական եք ձեր բնակության վայրերից. հանձն եք առել լինել օտարական հարազատ երկրի (Իսրայելի-Ս.Մ.) եւ բարեկամների (իսրայելցիների-Ս.Մ.) համար, առ ոչինչ համարելով պանդխտության վիճակը, այլեւ թափառական գնացիք եւ չգիտենք էլ, թե ու՞մ մոտ եւ ու՞ր հանգրվանեցիք: Ահա, երանի ենք տալիս ձեզ աստանդական կյանքի համար, բայց ձեր իմաստությունը՝ ո՛չ: Մանավանդ գիտեիք, որ թագավորն մեր (Տրդատը-Ս.Մ.) լի է քրիստոնեական հավատով եւ մեր աշխարհն էլ (նկատի է առնում ի բնե ո՛չ իր, բայց իրենը դարձրած աշխարհը՝ Հայաստանը…-Ս.Մ.)՝ աստվածապաշտությամբ, հապա էլ ինչու՞ եղաք փախստական դեպի այդ հեռավոր եւ օտար երկիրը: Գիտեիք նաեւ, որ մեր բոլոր գավառներին եպիսկոպոս ու քահանաներ են հարկավոր, իսկ սրանք (Հայաստանում եղած կամ Հայաստան եկած՝ իր ջհուդական շրջապատը-Ս.Մ.), որ զանազան կողմերից եկել-հավաքվել են, ի՞նչ են (սրանք) հայոց վեց հարյուր քսան գավառների համար. ամեն մի գավառի մեկ կամ ամենաշատը երկու քահանա հազիվ թե հասնի: Որովհետեւ այստեղ մանուկները դեռ դպրանոցի են եւ ոչ մեկը նրանցից հասուն չի քահանայության: Մինչդեռ դուք (բազում) կրոնավորների առած դեպի օտար ու հեռավոր կողմերը գնացիք:
Ուստի, եթե չեք ուզում այլեւս ձեր երկիրը (Իսրայել կամ նման մեկ այլ սեմական երկիր-Ս.Մ.) դառնալ, աղաչում ենք՝ մեզանից մի՛ հրաժարվեք, այլ ամենայն վստահությամբ, այն մարդկանց հետ, որոնց ձեզ մոտ ենք ուղարկում, փութացե՛ք գալ: Ով եթե գաք, Հարքի եւ Եկեղյաց գավառները բովանդակ ձեր առջեւ կդնենք, ուր կամենաք բնակվել, ձերը թող լինի ու ձեր հետնորդներին՝ որքան ժամանակ, որ կենդանի ենք մենք եւ դուք: Իսկ Մամիկոնյան աշխարհը, թե հաճո է քեզ, ինչպես որ ինքդ էիր ասում, թե Իննակնյան կողմերն ինձ բաշխիր, այնտեղ հենց քո եղբորը (ըստ երեւույթին նկատի է առնվում այս նամակը իր «պատմության» մեջ զետեղող՝ ջհուդական կամ ասորական ծագում ունեցող պատմիչին՝ Հովհանին-Ս.Մ.) ինքս ձեռնադրեցի եպիսկոպոս: Եվ նրա չափազանց թախանձանքների համար այդտեղի անունն էլ փոխեցինք ու նրա անունը Գլակա վանք դրինք: Այնքան ջերմեռանդ է սպասավորությունը սբ. Կարապետում, որ մինչեւ անգամ ամբողջ վանքը քար ու կրով կառուցեցինք: Եվ ինձ թվում է, թե մինչեւ մահ ոչ մեկին չի կամենա տալ, իսկ մեզ էլ վայել չէ վերցնել իրենից, որովհետեւ առանց ուրիշների օգնության մեծ ջանք է թափում… Բայց եթե ինքը կամենա տալ, մենք ուրախ կլինենք եւ դեռ, ի հավելումն, դաստակերտն էլ ես կտամ: Իսկ թե այդ էլ չեղավ, ապա երկիրն ամբողջ ձեր առջեւն է, որտեղ որ վայելուչ եք գտնում, թող ձերը լինի, որպեսզի ձեր ցանկացածներից ոչինչ թերի չգտնենք մեզանում:
Ողջ լինե՛ք ի տեր…»:
Նամակից պարզվում է՝ ջհուդ կամ ասորի Եղիազարը, ում անձամբ ուղղված է նամակը, 301-ի «դարձի» ընթացքում իր «բազում կրոնավորների» (իր պես նույնպիսի ծագում ունեցող քրիստոնյաների) հետ գտնվելիս է եղել Հայաստանում, Գրիգորիսի կողքին. սրանք, ըստ երեւույթին, Տրդատի կողմից թագավոր օծվելուց հետո հետը Հռոմից բերած զորագնդի ծպտված քրիստոնյաներից են եղել, կամ էլ՝ 301-ի ալան-թալանի ժամանակներում «փութով» տարբեր կողմերից Հայաստան եկած քրիստոնյաներից (զի «սեւագլուխները» միշտ էլ ճիշտ ժամանակին հայտնվում են այնտեղ, որտեղ «լեշ» են տեսնում, որտեղ կրակի միջից «շագանակներ» հանելու հնարավորություն է ընձեռնվում…): Սակայն սրանք, ինչ-ինչ պատճառներով, ամենայն հավանականությամբ, Գրիգորիսի հետ եկեղեցական իշխանությունը եւ ձեռք բերած հարստությունները բաժանել չկարողանալուց, կամ էլ՝ 301-ի ժամանակներում տեղի ունեցած պատերազմներից ահաբեկված, Հայաստանից ճողոպրում են այլեւայլ վայրեր: Այս՝ «մի օտարական ու անծանոթ մարդը»՝ Գրիգորիսը, ինչպես Տրդատն է նրան անվանում մինչ իր երկիրը «դարձի» բերելը (տե՛ս Ագաթանգեղոս), իհարկե, իր ձեռքի տակ մնացած իրպեսներով (սրանք էլ իր պես հայ չեն եղել…) ամեն ինչ անում է «գործը» գլուխ բերելու՝ Հայաստանի հոգեւոր իշխանությունը, եւ դրանից ածանցյալը՝ մյուս իշխանությունները, իր ձեռքը վերցնելու համար: Բացի այդ, նա Տրդատի հովանավորությամբ հիմնում է եկեղեցական դպրոցներ. «Նույնպես (Գրիգորիսը) համոզեց թագավորին, որ զանազան գավառներից, կողմերից, այլեւայլ տեղերից մանկանց բազմություն հավաքեն ուսուցանելու նպատակով (սրանց մեջ կամովին եկածները, պարզ է, օտարականների երեխաներն էին-Ս.Մ.), գազանամիտ, վայրենագույն եւ ճիվաղաբարո գավառների բնակիչներին, որոնց ընդգրկեց ուսուցման մեջ եւ … այնչափ հեռացրեց իրենց բուն բարքերից, մինչեւ որ նրանք (մանկուրտ՝ անհերումեր, անտոհմ, անազգ, անհայրենիք … դարձածները-Ս.Մ.) ասացին, թե «մոռացա իմ ժողովրդին ու իմ հոր տունը» (քրիստոնեական «դաստիարակության» նպատակը-Ս.Մ.): Տրդատ թագավորը Հայոց երկրի տարբեր կողմերին հրաման տվեց (Գրիգորիսի կամակատարն էր դարձել…-Ս.Մ.)՝ իր իշխանության նահանգներից, գավառներից, ուսման համար մատաղ մանուկների բազմություն բերել եւ նրանց վրա հմուտ ուսուցիչներ կարգել: Առավելապես քրմերի պղծագործ ցեղին եւ նրանց մանուկներին (որբացա՜ծ-Ս.Մ.) այնտեղ հավաքել, հարմար տեղերում դաս-դաս խմբել եւ ապրուստի թոշակ (սա էլ՝ որբացած երեխաներին շահագրգռելու համար-Ս.Մ.) նշանակել»,- քրիստոնեական հանգվույն ասում է եկեղեցական պատմիչը՝ Ագաթանգեղոսը: «Լուսավորչի»՝ «դպրանոցներ» բացելու նպատակը պարզ էր. իր հակահայ «հոգեւոր» գործը գլուխ բերելու համար անհրաժեշտ քարոզիչներ պատրաստել եւ պատրաստել այնպես, որ իսկը համապատասխաներ իր դավանանքի հիմնադրի ասածներին, թե «Եթէ մէկը ինձ մօտ գայ եւ չատի իր հօրը եւ մօրը, կնոջն ու որդիներին, եղբայրներին ու քույրերին, նույնիսկ իր անձն անգամ, չի կարող իմ աշակերտը լինել» (Ղուկաս):
Սակայն, ինչպես երեւում է հիշատակված նամակից, Գրիգորիսի տրամադրության տակ մնացած, նրա կողմից դեսից-դենից հավաքած կրոնավորները քիչ էին եւ նրա հիմնած «դպրանոցների» երեխաներն էլ դեռեւս «հասու» չէին՝ «մոռացա իմ ժողովրդին ու իմ հորը» ասելուն: Եվ նա, իր նամակով, դիմում է իր՝ իրենից ինչ-ինչ պատճառներով հեռացած ասորի ու ջհուդ թափառաշրջիկ կյանքով ապրող դավանակիցներին՝ իրեն օգնելու համար: Նրանց դարձի բերելու համար նա օգտագործում է սեմական շահագրգռություն հարուցելու հին եղանակը՝ ինչքը, վարձատրությունը, տվյալ դեպքում՝ հողն ու դաստակերտը:
Մի քանի խոսք քրիստոնեական վարք ու բարքի առանցք դարձած՝ «հոգեւոր» շահագրգռություն առաջ բերելու սեմական «բարոյականության» այդ կանոնի մասին: Քրիստոնեական բուն՝ հիսուսապատում գրքերին շատից-քչից ծանոթը չի կարող դրանցում չնկատել Հիսուսի աշակերտների՝ իրենց ուսուցչի առջեւ անընդհատ դրվող պահանջի՝ «վարձքի» մասին (օրինակ՝ Պետրոսն Հիսուսին ասում է. «Ահա մենք մեր ամէն ինչը թողեցինք եւ եկանք քո ետեւից», իսկ ինչն է լինելու դրա վարձը), ինչպես նաեւ Հիսուսի՝ այդ պահանջներին հետեւած «համբերության» հորդորները առ այն, որ, ինչպես Հովհաննեսի ավետարանում է գրված, «Այլ է սերմանողը եւ ա՛յլ՝ հնձողը: Ես ուղարկեցի ձեզ հնձելու այն, որի վրայ աշխատանք չէիք թափել. ուրիշներ աշխատանք թափեցին, իսկ դուք նրանց վաստակի մեջ մտաք» (աշակերտները պորտաբույծ, ուրիշների կյանքի երակի մեջ մտնելու այս կյանքով էին արդեն ապրում, բայց դա դեռ լրիվ չէին գիտակցում…): Քրիստոնեության հիմնադրի ասածները լավ հասկացան ու լավ կիրառեցին (նաեւ լավ մշակեցին) նրա հետեւորդները, ներկա դեպքում՝ մեզ հետաքրքրող Գրիգորիսն ու նրա անմիջական ուսուցիչ, նրան կաթողիկոս օծած Կեսարիայի քահանայապետ Ղեւոնդոսը: Ահա այս վերջինիս՝ Եղիազարին գրածից առաջ հղած նամակում Գրիգորիսը գրում է, թե «Աղաչում եմ, որպեսզի մեր հանդեպ ունեցած քո սիրո եւ մտերմության համաձայն մյուս ընծաներն էլ (խոսքը «դարձի» համար պիտո օգնական ուժերի մասին է-Ս.Մ.) շնորհ անես ինձ: Քանզի «…Հունձք բազում հասեալ են ի Քրիստոս եւ սակաւք մշակք» (Հիսուսի ասածի, թե «Հունձը առատ է, իսկ մշակները՝ սակավ»՝ մի փոքր այլ տարբերակն է, շատ նման վերը հիշատակված նրա՝ «երակ մտնելու» սկզբունքին-Ս.Մ.): Ահա, աղաչում եմ քեզ, որպեսզի դուրս բերես մշակներիդ տիրոջ հունձն անելու: Նրանցից մեկը, որ խնդրում ենք քեզանից, Եղիազարոսն է, իսկ մյուսը՝ հայոց եպիսկոպոս Սիուսը, Զենոբ Ասորու (վերը հիշատակված գրքի հեղինակի-Ս.Մ.) եղբայրը… Մանավանդ ադդենացիների Տիմոթեոս եպիսկոպոսին ենք խնդրում ուղարկես…» (Հովհ. Մամիկոնյան): Նամակագիրն ասել կուզի, որ Հայաստանում առատ «հունձքը» հասել է, այն «հնձել» է պետք (քանզի «հունձքի» տերը՝ Հայը թավալգլոր գետնին է ընկած…), իսկ եղած «մշակները» (իր գործակիցները) «սակավ» են, եւ, հետեւաբար, նոր «մշակների» պահանջը կա: Քրիստոնեության մութ տեղին՝ ընչասիրական հիմունքին ավելի քաջատեղյակ քահանայապետն, իհարկե, լրիվ հասկանում է իր սանի նամակի իմաստը… Եվ, հասկանալով «հունձքը» լրիվ անելու անկարողության մեջ հայտնված իր բարեկամին, օգտակար խորհուրդներ է տալիս, որոնց հետեւելու դեպքում «գործը»՝ Հայաստանի լրիվ ալան-թալանը գլուխ կգար. «Բարյաց խրատն եմ տալիս քեզ. այդ Իննակնյան տեղանքը, որի մասին շատերն են ասում, թե բարեբուխ է (տեղանքի հարստություններից սեմականների «բերաններիը» բաց էին մնացել…-Ս.Մ.), հատկացրու այն որպես բնակության տեղ կրոնավորաց դասի համար (դեսից-դեն քշվող թափառաշրջիկներին հենց դա էր պետք…-Ս.Մ.): Հաստատիր դրանք այն նույն կանոններով, որ տեսար այստեղ մեր կրոնավորների մոտ: Իսկ ճգնակեցության կարգն էլ պետք է ուսանես սուրբ Անտոնից…: Քեզ զորավիգ լինելու նպատակով սբ. Անտոնի աշակերտ Եպիփանին էլ համոզեցի գալ այդ Իննակնյան վայրերը, իր հետ բերելով քառասուն հոգի՝ խարազանազգեստ եւ ճգնակյաց, աշխարհիկ կյանքից հրաժարված… Եվ դրոշմիր հավիտենական հուշարձան, որպեսզի գյուղաքաղաքների կամ դաստակերտների բնակիչներից ոչ մեկը ալեքսանդրացիների օրինակով չգործի՝ ամենուրեք տերունական տաճար կառուցելով, առանձին բնակվի: Հավաքիր նույն տեղում մի հարյուրի չափ մարդ, հատկացրու նրանց համար մեծամեծ ու հարուստ գյուղեր եւ ավաններ, որպեսզի վանքերի կարիքները նրանք բավարարեն եւ իրենք էլ միայն ճգնությամբ ու աղոթքով պարապեն: Խրատիր նաեւ այդտեղի իշխանավորներիդ, որպեսզի եկեղեցու զարդ լինեն՝ աղքատասեր, կրոնավորասեր ու երկյուղած», – գրում է Ղեւոնդոսը չար ուժի այն ժամանակների համաշխարհային կենտրոններից մեկից՝ Կեսարիայից (Հովհ. Մամիկ.): Քրիստոնեական մեծ աղվեսի խորհուրդները, թե՝ ա) գողունից ու թալանից պետք է մաս հանել (ընդ որում՝ «բարեբուխ», մեծամեծ ու հարուստ գյուղերից եւ ավաններից) կրոնական դասին, որպեսզի նա ջերմեռանդորեն լծվի գնալով ծավալվող «հունձքի» գործին, չլքի երկիրը, բ) հարկ է, հետեւելով քրիստոնեության հիմնադրի ասածներին, «գառ» («խարազանազգեստ եւ ճգնակյաց, աշխարհիկ կյանքից հրաժարված»), «միայն ճգնությամբ ու աղոթքով պարապող» ձեւանալ (ինչ խոսք, ըստ էության այդպիսի բաների մասին խոսողի երեւակայության մեջ զուտ աշխարհիկ բաներ՝ բարեբուխ վայրեր, մեծամեծ ու հարուստ գյուղեր ու ավաներ չէին անցնի…), որպեսզի դրանից դիմացինը՝ հայը զգոնաթափ լինի, չկարծի, որ գայլի, ինչպես որ է իրականում, հետ գործ ունի, գ) պետք է շատով, մեծ քանակություն ապահովելով, եւ ո՛չ առանձին-առանձին, ապրել ու գործել, զի մեծ «հունձքը» «սակավ»-ով (ինչպես վերեւում Գրիգորիսն էր խոստովանում) հնարավոր չէ անել, էլ ու՜ր մնաց առանձին-առանձին (հոտային միասնության սեմական այս գիծը ինչե՛ր-ինչե՛ր ասես չի արել…), եւ այլն, ինչ խոսք, շատ օգտակար էին փոքր աղվեսի՝ Գրիգորիսի համար, որոնցով էլ նա առաջնորդվեց իր հետագա «հունձքի» ընթացքում:Այդ մասին է ասում Ղեւոնդոսի նամակը ստանալուց հետո Գրիգորիսի՝ Եղիազարին գրած նամակը (Ղեւոնդոսը իր նամակում գրում է, որ
«դու ինքդ» Եղիազարին նամակ գրիր եւ «փորձիր» համոզել, որ գա Հայաստան, որպես եւ Գրիգորիսը վարվում է), որը վերեւում ամբողջությամբ բերվեց: Արդ՝ վերադառնանք այդ նամակին:
- Նամակի սկզբում Գրիգորիսը Եղիազարին համոզելու համար, որ գա Հայաստան, նախ, օգտագործում է հարազատության՝ ազգակցության գործոնը: Ինչպես ասում է Եղիազարի անունը (որը եբրայական անուն է) եւ նրա, ըստ Հովհան պատմիչի, Հայաստան գալ-գնալուց հետո ավելի շատ գտնվելու վայրի անունը՝ Երուսաղեմ, – նա եղել է եբրայացի քրիստոնյա՝ ջհուդ, ավելի ստույգ՝ այն ժամանակներում գոյություն ունեցող սիոնա-մասոնական ինչ-որ գաղտնի կրոնական կառույցի կարեւոր անդամ (այս վերջինիս մասին է ասում նաեւ այն, որ նա, ըստ Հովհանի, Գրիգորիսից բաժանվելուց հետո, իր կրոնական թափառախմբով արագընթաց լինում է ջհուդական կրոնի մերթ մի կենտրոնում, մերթ՝ մյուս. «կրոնական բոմժությունը», ինչպես հայտնի է, սիոնա-մասոնականությանը հատուկ է…): Գրիգորիսը իրեն թե ազգայնորեն, եւ թե կրոնականորեն հարազատ է համարում Եղիազարին, որն է հաստատում նամակի այն հատվածը, որտեղ նա, դիմելով Եղիազարին, ասում է, թե նա հանձն է առել լինել օտարական, թավառաշրջիկ, իրենց համար ընդհանուր
«հարազատ երկրի (Իսրայելի-Ս.Մ) ու բարեկամների ( իսրայելցիների-Ս.Մ.) համար», ավելին, որտեղ նա «երանի» է տալիս նրան՝ նրա այդ «աստանդական կյանքի» համար: Բացի այդ, նույն նամակում մեր «լուսավորիչը» Եղիազարին դիմում է որպես «եղբայր», որն, ինչպես հայտնի է, սիոնա-մասոնական կառույցներում ընդունված դիմելաձեւերից է: Այսպիսով, պարզվում է, «մի օտարական ու անծանոթ մարդը», ինչպես Տրդատն է բնութագրել Գրիգորիսին մինչ իր «դարձի» գալը, ո՛չ թե պարթեւ է եղել (ինչպես մոգոնել է եկեղեցական պատմագրությունը, արդարացնելու համար Արշակունյաց թագավորության հոգեւոր իշխանությանը նրա բազմելը. Արշակունիների ու պարթեւների միջեւ, ինչպես հայտնի է, ծագումնաբանական որոշ ընդհանրություններ կան), այլ՝ ջհուդ (հենց ջհուդ, եւ ոչ թե, ասենք, ասորի, կամ էլ որեւէ այլ սեմական): Պարզվում է նաեւ, որ Տրդատը Հռոմից թագը գլխին Հայաստան գալով, այնտեղից բերած հռոմեական զորագնդում, չիմացյալ, ունեցել է Հայաստանում հոգեւոր իշխանափոխության նպատակադրումով ծպտված ջհուդներ, որոնցից են եւ եղել Գրիգորիսն ու Եղիազարը: Ահա եւ իրենց այդ ընդհանրությունը նկատի ունենալով՝ Գրիգորիսը դիմում է Եղիազարին՝ «իմաստուն լինել, «քարը փեշից թողնել» ու գալ իրեն զորավիգ լինել, եւ դա՝ հանուն երկրային ու երկնային «Սիոնի»…
- Համոզելու իր մյուս՝ Եղիազարի վախը վերացնող փաստարկով Գրիգորիսն ասում է, որ «թագավորն մեր լի է քրիստոնեական հավատով եւ մեր աշխարհն էլ՝ աստվածապաշտությամբ»: Հիրավի, ինչպես նկատում է Լեոն «Հայ կղերական դիվանագիտություն»-ում, «Թագավորը … մի կատարյալ ոչնչություն էր դարձել այդ մարդու (Գրիգորիսի-Ս.Մ.) առաջ, իր զորքն ու զենքը տվել էր նրան, ինքը մի կողմ քաշվել (կամ էլ, ամենայն հավանականությամբ, իր հետ բերած հռոմեական զորագունդը իրեն պարզապես զրկել էր իշխանությունից…-Ս.Մ.), երեւի գոհ էր, որ կատարվում է Կոնստանդիանոսի կամքը… Այդպիսի մի ապիկար բնավորություն (խաբված՝ Հռոմից ստացած անկախացման խոստմամբ-Ս.Մ.) առանց այլեւայլության պիտի հաղթահարվեր Գրիգորի եռանդի, ճարպկության եւ մանավանդ կազմակերպչական մեծ կարողության առաջ»: Իսկ ինչ վերաբերում է «աշխարհի» «աստվածապաշտ» լինելուն (այստեղ, պարզ է, նկատի է առնվում Հայաստանի՝ քրիստոնյաներին իբր սիրով ընդունելը), ապա «դարձի» հետեւանքով աշխա՞րհ էր մնացել, որ եղիազարների՝ իրեն նոր հարվածներ հասցնող թարմ ուժերի ճանապարհը փակեր: Այնպես որ, Գրիգորիսի բերած այս փաստարկը նույնպես օդից վերցված չէր: Եվ պարզ է, որ, այդ մասին լսելով, իր հետ «բազում կրոնավորների առած դեպի օտար ու հեռավոր կողմեր» գնացած Եղիազարը, իր կրոնական թափառախումբն ավելի ստվարացրած, մրջյունների քարավանի պես, վերադառնալու էր Հայաստան՝ երանավետ հարուստ կյանքով ապրելու՝ «աստծո կամոք» ստեղծված երկրում…:- Այս վերջինս՝ այլոց կյանքի երակի մեջ մտնելն էր, իհարկե, եղիազարներին հատկապես հետաքրքրում: Ահա թե ինչու, Գրիգորիսը իր նամակի վերջում ամենահամոզիչ փաստարկն է բերում.
«Հարքի եւ եկեղյաց գավառները բովանդակ ձեր առջեւ կդնենք. ուր կամենաք բնակվել, ձերը թող լինի ու ձեր հետնորդներին…». ավելին, զգալով, որ երկու գավառները, մի գուցե, եղիազարների անկշտում ախորժակները չեն բավարարի, ավելացվում է՝ «Երկիրն ամբողջ ձեր առջեւն է, որտեղ որ վայելուչ եք գտնում, թող ձերը լինի, որպեսզի ձեր ցանկացածներից ոչինչ թերի չգտնեք մեզանում»: Այսքանից հետո ինչու պետք է սիոնա-մասոնական կրոնական թափառախումբը՝ Գրիգորիսի «եղբայրների» ստվար բանակը չուղղվեր դեպ Հայաստան, եւ, ուղղվեր ո՛չ թե որպես հյուր, այլ տե՛ր, իշխո՛ղ…
Եթե նույնիսկ պատմությունը ոչի՜նչ չասեր (բայց շատ բան է ասում), դժվար չէ կռահել, թե ինչ տեղի ունեցավ, երբ Գրիգորիսը իր շուրջ հավաքեց տարածաշրջանի չը-ար մութ ուժերի մի հատվածին:
- Նախամորերեն մերկ ծնվածներն ու մերկ մնացածները Գրիգորիսի «կախարդական փայտիկի» մի շարժումով դարձան հայոց բարեբեր հողերի, ավանների ու ագարակների տերեր: Հայկական լեռնաշխարհի բնիկ տեր հայի հողերը նրա խառնածին թագավորի թողտվությամբ նրանից վերցվեցին եւ տրվեցին օտարներին՝ ջհուդներին (գլխավորապես) ու նրանց ցեղակիցներին: «Սրբազան թալան»՝ կասեր Լեոն նկատի ունենալով ինչպես այդ, այնպես էլ այդ ժամանակներում Հայաստանում տեղի ունեցած քրիստոնեական թալանի մյուս ձեւերը՝ մեհենական հարստությունների յուրացումը, քրմերի ու մյուս՝ Գրիգորիսի առաջ ծնկի չեկող հայերի անձնական սեփականության բռնազավթումը, թագավորական ու նախարարական հարստությունների մսխումը… Այն, ինչ նկատի ուներ Հիսուսն իր աշակերտներին ասածում, թե «ձեզ ուղարկում եմ հնձելու այն, ինչը դուք չեք սերմանել», որի իմաստը նրա աշակերտները այն ժամանակ ոչ լրիվ հասկացան, զի իրենց աչքի առաջ դեռ «մեծ հունձքի» փաստ չունեին…Գրիգորիսը «սրբազան թալանի» արդյունքում կարճ ժամանակում «դառնում է ամենից հարուստ մարդը Հայաստանում, գուցե թագավորի չափ հարուստ… Այս, եթե հարցնելու լինենք մի կղերականի, ոչ թե, իհարկե, իր անձի, իր «հողեղեն շինվածքի» համար, այլ միայն ու միայն Քրիստոսի փառքի համար», – ասում է Լեոն: Գրիգորիսից հետո երկրորդ մեծ հողատերերը եպիսկոպոսներն էին, որոնք նույնպես բավարար կալվածքներ ստացան Գրիգորիսից: (Սրանց ընտրությունը Գրիգորիսը կատարում էր, ինչպես հիմք են տալիս ենթադրելու վերը հիշատակված նամակները՝ առաջնորդվելով ազգակցության սկզբունքով: Այդ սկզբունքը գործեց նաեւ Գրիգորիսից հետո… Սկզբունքից շեղումներ բացառիկ դեպքերում (օրինակ հայազն Աղբիանոսի պարագայում) էին տեղի ունենում միայն): Եպիսկոպոսներից հետո գալիս են մյուս եկեղեցական պաշտոնյաները, վանքերը, որոնք նույնպես հային պատկանող հողերից առատ-առատ պատառներ ստացան: Ահա որքան հողային տակնուվրայություններ երեւան եկան Հայաստանում 4-րդ դարում պաշտոնական քրիստոնեության վարած հողային քաղաքականության հետեւանքով, եւ դա մի երկրում, որի հողային մակերեւույթն առանց այն էլ կտրտված էր առանձին մասերի եւ բաժանված զանազան նախարարությունների միջեւ:- Իսկ ում հող՝ նրան էլ ուժ ու իշխանություն, եւ դա այդպես էր հատկապես այն ժամանակներում: Լեոն գրում է. «Մեծ հարստությունը, մեծ ուժը, մանավանդ մեծ հեղինակությունը, տանում էին զարմանալի հաջողակ քահանայապետին եւ դեպի իշխելամոլության եւ նրա այնպիսի մի տեսակը, որի նմանը զուր կլինի որոնել քրիստոնեական եկեղեցու այդ եւ նախընթաց դարերի տարեգրությունների մեջ: Իր իշխանությունը նա տալիս էր իր որդուն եւ այդպիսով սկզբնավորվում էր մի ժառանգական քահանայապետություն, մի կղերական դինաստիա, որ ընդհատումներով տեւեց գրեթե մի ամբողջ դար եւ, ուրեմն, բավական ժամանակ ունեցավ մշակելու իր համար դինաստիական շահեր ու նախապաշարումներ (այդ մշակածն էլ հիմք հանդիսացավ հետագայինների, այդ թվում նաեւ, մեր օրերի համար-Ս.Մ.): Այս էլ մի պետություն էր, դարձյալ ավատական, … իր անթիվ ու անհամար հողատեր ձրիակերներով, որոնք, բառիս բուն նշանանակությամբ, լափում էին պետությունը: Այս դրությունը գալիս ընդհարվում էր աշխարհական պետության շահերի հետ, թագավորական թագը եւ քահանայական խույրը դառնում էին իրար հակադրված ուժեր, եւ ընդհարումը դառնում էր անխուսափելի» (տես «Հայ կղերական դիվանագիտություն»-ը): Քրիստոնեությամբ Արշակունիները հույս ունեին ամրապնդել իրենց խախուտ գահը: Բայց դուրս եկավ հակառակը. 301-ից կարճ ժամանակ անց միացյալ հայոց թագավորությունը տրոհվեց երկու մասի («պարսկական» եւ «հունական» մասերի), իսկ դրանից էլ ավելի քիչ ժամանակ անց՝ այդ մասերի «իզն ու թոզն» է կորավ: Եվ միշտ էլ «փոքր աղվեսի»՝ Գրիգորիսի (բնութագրությունը Նարեկացին է տվել՝ անուղղակիորեն իհարկե) հիմնած եկեղեցին որը բնույթով տնտեսական ու քաղաքական կառույց էր ըստ էության, զուրկ հոգեւոր բովանդակությունից, հայ կյանքին օտար է եղել, ընդդիմադիր ամեն մի հայ պետական ու իշխանական կազմավորման: Եվ դա՝ թե՛ երեկ, եւ թե՛ այսօր (այսօրվա ՀՀ իշխանությունները չեն գիտակցում, որ եկեղեցին օր-օրի իշխանությունը իրենց ձեռքից վերցնում է…):
- Այսպիսով, 301-ից հետո օտարները, մինչ այդ քոչվորական կյանքով ապրողները, կարծես հրաշքով, Հայաստանի հարուստ ավանների մեծ-մեծ ու բերրի հողերի տերեր դարձան, որից նրանք այն աստիճան ուժ հավաքեցին, որ թագավորությունը, հետագայում դրանից զրկված երկիրը, փաստորեն, իրենց ձեռքը վերցրին՝ նրա հետ վարվելով այնպես, ինչպես իրենց շահերն էին թելադրում:
- Պատահական չէ, որ հայոց հողերի համն առածները ամեն ինչ արին իրենց հողերից չզրկվելու համար: Որքա՜ն արյուն է հոսել դրա համար: – Հողային հափշտակումների
«սրբազան գործը» Գրիգորիսի պես ոչ պակաս լավ էր գլուխ բերում նաեւ նրա ժառանգներից Ներսեսը, որին երախտապարտ եկեղեցին հատկացրել է «Մեծ» կոչումը: Այս կաթողիկոսի օրոք ձրիակերությունը գրեթե վերածվել էր պետական իդեալի: Սա էր, որ բաց արեց բազմաթիվ բարեգործական հիմնարկություններ, կղերանոցներ, որոնց գոյությունը ապահովվում էր հողային անթիվ հատկացումներով: Հայեր կային, որ հասկանում էին հողերի եկեղեցականացման եւ, փաստորեն, երկրի՝ վանական միաբանության վերածման վտանգավորությունը: Այդպիսի հայրենապաշտ հայերից էր Հայր Մարդպետը, որը այցելելով Աշտիշատ, հիանում է այդ տեղանքի գեղեցկությամբ ու հարստությամբ, եւ հայտնում է Ներսեսին, թե որքա՜ն վատ քայլ է արել Տրդատը, որ այդպիսի մի վայր նվիրել է «կանացազգեստ» մարդկանց, այսինքն՝ կղերականներին: Կաթողիկոսը դա լսելով իսկույն մտնում է Հիսուսի փեշի տակ, եւ ասում, թե երբ կալվածքը իրենն է, նշանակում է, թե Քրիստոսինն է: Երանի թե բանը դրանով ավարտվեր: Հանդուգն Մարդպետը երբ Աշտիշատից մեկնում է, նրա սահմաններից չհեռացած՝ սպանվում է կալվածքի ձրիակերներից մեկի ձեռքով (տես Փավստոսի «Պատմությունը»): Ներսեսը այս անգամ էլ էր Հիսուսի փեշի տակ. ինքը չէր սպանել տվել, տվողը Հիսուսն էր: – Իր թագավորության ճիշտ հասկացված շահը թելադրեց Պապին ուղղել իր նախկինների սխալները եւ արմատական քայլեր ձեռնարկել: Նա քանդեց այն վանական կառուցվածքը, որ Ներսեսը տվել էր Հայաստանին. հետ վերցվեցին վանքերին ու եկեղեցիներին հատկացված հողերը, փակվեցին շատ կրոնական հաստատություններ, «որոնք ծծում էին պետության կենսական հյութերը՝ իրենց մեջ սնուցելու համար մի բազմամբոխ քրիստոսասեր ձրիակերություն, բաղկացած վարդապետներից, կույսերից ու ուրիշ տեսակ հոգեւոր տզրուկներից» (Լեո): Պապի այս խիզախ քայլն էլ, սակայն, եկեղեցու ձեռքով թափված արյամբ ավարտվեց. ով էլ որ սպանել է Պապին, Մուշեղ սպարապետը, թե մեկ ուրիշը, – նա հաստատ դա արել է եկեղեցու թելադրանքով:
- Եկեղեցական հողերին, անշուշտ դարձյալ պետական շահերից ելնելով, դիպչելու մեկ այլ փորձ էլ արեց Վասակ Սյունին՝ 5-րդ դարի կեսերին Հայաստանի մարզպանը: Իսկ ո՜վ չգիտի, թե դրա համար եկեղեցին ինչ բերեց նրա, նրա անվան, նրա նախարարական տան, եւ նրա կողմից ղեկավարվող ամբողջ երկրի գլխին:
- Էլ չշարունակենք նմանատիպ բազմաթիվ փաստերի հիշատակումը. բոլոր դեպքերում պարզ է մի բան՝ «երկնային արքայություն» փնտրողները, հանձին Գրիգորիսի եւ նրա «եղբայրների», երկրի վրա գտան դա, եւ գտան հենց Հայաստանում, հայոց հողում: Եվ այդ գտածը պահպանելու համար նրանք պատրաստ էին արյան գետեր անգամ հոսեցնելու: – Ուրիշի
«վաստակի մեջ» մտածներին, ուրիշի ցանածը հնձողներին թողնենք ու գանք սերմանողին, ցանողին, հողի վրա քրտինք թափողին, բայց՝ հունձքը անել չկարողացողին, ասել է թե՝ հային: 301-ի գոռ ժամանակներում նրա ապրած ողբերգությունը փորձենք վերապրել եկեղեցական պատմագրության մեջ բարեբախտաբար հիշվող նրա «վայ»-երին ունկ դնելով. «Վա՜յ մեզ, վա՜յ մեզ, վա՜յ մեզ, որովհետեւ ամբողջ երկրից մեզ փախստական արեց մարդու դուստր Մարիամի որդին՝ Հիսուսը: Այստեղից էլ բանտարկվածի ու մեռածի (Գրիգորիսի-Ս.Մ.) ձեռքով մեզ վիճակվեց փախստական լինել: Արդ՝ ո՞ւր փախչենք…» (Ագաթանգեղոս). «Վայ մեզ, քանզի մեռյալների ոսկորները (խոսքը քրիստոնյաների՝ Հայաստան բերած ինչ-որ սրբերի ոսկորների մասին է-Ս.Մ.) հալածելու են մեզ մեր երկրի երեսից» (Հովհ. Մամիկոնյան): Մեկնաբանությունն ավելորդ չէ՞…
Հ.Գ. – Հիշողությանս մեջ եկավ օրերից մի օր Գառնո տաճարում լսած՝ հայի ու մի իտալացու զրույցից մի հատված: Հայը իտալացուն պատմում էր, թե՝ այսպես-այսպես, 301-ին Գրիգոր Լուսավորիչը Հայաստանի բոլոր մեհյանները ավերեց, բացառությամբ այս մեկի՝ Գառնիի: Իտալացին լսելով այդ ամենի մասին՝ զարմացավ. «Եվ դուք այդ ամենը անողին Լուսավորի՞չ եք համարում»…
Հ.Գ. – Սա 301թ. ալան-թալանի ընդամենը մի փոքր մասն է միայն:

23 քննարկումներ

You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. You can leave a response, or trackback from your own site.

Ռոբերտ
Mar 17, 2009 21:39

Շատ կներեք ինձ, տհասիս: Ես ինքս աթեիստ եմ, աստվածամերժ, անաստված եվ 100 տոկոսով ընդունում եմ վերեվում գրված ամեն մի մտքը, բայց ես գտնում եմ, որ այնուամենայնիվ, կատարելով իր սեվ գործը չորրորդ դարի սկզբում, հետագայում այդ նույն քրիստոնեությունը պահպանեց մեր ազգը: Իմ կարծիքով, եթե չլիներ հայ եկեղեցին, մենք հիմա որպես ազգ գոյություն չեինք ունենա, կդառնաինք պարսիկներ, հույներ, կամ թուրքեր:
Հիմա, մեր ազգի ամենածանր օրերին, երբ մի կողմից լեվոնն է քրքրում մեր ազգը, մյուս կողմից ամերիկայից ներմուծվող աղանդները, ազգադավ կուսակցությունները, իսկ պետությունը չի կարող, կամ չի ցանկանում ոչնչացնել այդ լեվոն կոչված բորենուն, մեզ հարկավոր է միախմբվել մի հզոր ուժի շուրջը: Ներկայումս այդպիսի ուժ միայն Հայ Առաքելական եկեղեցին կարող է հանդիսանալ: Իսկ նժդեհականները, արիականները, կաթոլիկները, ինձ նման անաստվածները եվ թուրքերի կողմից բռնի ուժով մուսուլմանացված հայերը, հանուն մեր սրբություն սրբոց հայոց լեզվի եվ հայության պահպահման, պարտավոր են աջակցել Հայ Եկեղեցուն: Նորից եմ կրկնում, ես 100 տոկոսով ընդունում եմ այս հոդվածի ճշմարտությունը, բայց հիմա այդպիսի հոդվածները ջուր են լցնում բոլոր ազնիվ, ազգասեր հայերի կողմից այնքան ատելի քոռ լեվոնի ջրաղացին:

Կարդացողի Հավանություն՝ 0 0

Լիանա Մարտիրոսյան / 32 տ./ Սեուլից
Mar 18, 2009 2:55

Որքան շատ բան եմ իմանում, այնքան ավելի են շատանում հարցերս…Նախ` ասացեք, խնդրում եմ, ինչու՞ են ինձ այցելում այնքան երկարաշունչ մտքեր, որ չեմ կարողանում դրանք մինչեւ վերջ գրել, ու հանգրվան չգտածները հանգիստ չեն տալիս՝ մինչեւ չեմ գրում:
Ախր ինչու են ինձ այցելում, չէ որ ինձ միշտ որքան էլ որ սիրել են , միեւնույն է երեխայի տեղ են դրել ու այդքան էլ հաշվի չեն նստել իմ ասածների հետ:
Ես ծնողներիս յոթերորդ աղջիկն եմ: Ծնողներիս անզուգական ու նախանձելի միությունը խզվել է իրենց կյանքում հայտնված մի թեթեւաբարո հեշտասիրության զոհի պատճառով:Ես հայրական քաղցրության փոխարեն հալածվող հարազատներ ու կարծես վամպիռից վարակված հալածող եմ տեսել:Հալածանքից ինձ բաժին չի հասել, որովհետեւ ամենափոքրն էի, բայց ցավը այնքան խորն եմ զգացել:Միշտ ամեն ինչ կարգի գցելու ձեւեր եմ շարադրել ուղեղումս՝ ակամայից:
Երբ մահամերձ հայրս մահվան մահճում հալածանքներից փախած հարազատներին կանչել ու ներում էր աղերսում՝ ես այցելեցի նրան /արդեն ամուսնացել էի ու փոքրիկ ունեի/:Տեսա նախկին առնական տեսքով տղամարդուն՝ նվաղած, կուրացած . նա ներում էր աղերսում իմ ու մորս անհիշաչար ու բարի հոգուց:Ես հասկացա, որ մտքերիս ստեղծածի պակասն է մոլորության պատճառը:
Մայրս երբեք հավատացիալ չի եղել, բայց նրա մաքրությունը, բարությունն ու ազնվությունը ստվեր է գցում ամեն տեսակ կրոնի վրա, դրա համար էլ չեմ կարողանում համակերպվել հային կցվող որեւէ կրոնի հետ , որովհետեւ եւ հեթանոսական եւ քրիստոնեական եւ բուդդայանան…բոլոր կրոնների մեջ մասնիկներ կան, բայց բավարար չեն:/Ասում են ես մորս շատ նման եմ/
Վերջերս Հրայրին եղբայր անվանեցի, որովհետեւ խոստովանեցի, որ մանկուց երազել եմ եղբայր ունենալ ու նա հաստատ Հրայրի նման կլիներ…Այս հոդվածից հետո Հրայրը պետք է մտածի, որ ես հրեա աղանդավո՞ր եմ:
Սիրում եմ տեղեկատուներին, բայց զգայական մասը անպայման սեփական մաղով եմ անցկացնում:
Համամիտ եմ Ձեզ հետ հարգելի Ռոբերտ, կարծում եմ, որ հայերիս թալանել ու ցնցոտիներ են տվել, բայց այդ ցնցոտիներն էլ այնպես ենք ասեղնագործել, որ դրանք էլ ընդօրինակելու, իսկ այսօր՝ նորից թալանելու տենդ է համակել ընչաքաղցերին , դրա համար էլ նորից խառնում են մեր զգոնությունը:

Կարդացողի Հավանություն՝ 0 0

Լիանա Մարտիրոսյան / 32 տ./ Սեուլից
Mar 18, 2009 3:09

Երեկ այս հոդվածի մասին չգիտեի բայց այսպիսի հեքիաթ արագ սղագրեցի:Կարդացեք խնդրում եմ եւ ասեք, թե ձեր կարծիքով ինչ են ուզում ինձնից մտքերս http://liana-w.livejournal.com/
Վերջերս ցանքի ու հունձի մասին էլ եմ , ակամայից , գրել , բայց այստեղ ամեն ինչ խճճված է ու , երեւի, դրա համար մտքերս կասկածամտությամբ ու անվստահությամբ են ընդունում ու խուսափում ինձ հետ խոսելուց:
Մտքերս ,եթե թունավոր են՝ ասեք վտանգների մասին եւ ես առանց ափսոսելու կվերացնեմ դրանք ու, թեկուզ դժվարությամբ, բայց լռակյաց կպայքարեմ դրանց դեմ , եթե իրոք բարեծին չեն:
Նախկինում ես ինքնամփոփ էի, երբ վերադառնամ մայրիկիս մոտ ու լռեցնեմ կարոտս՝ հեշտ կլինի մտքերիս էլ լռեցնել, երեւի:

Կարդացողի Հավանություն՝ 0 0

Թամար-Գ. Ն.Յ. 1968թ.
Mar 18, 2009 4:11

Հրաշալի հոդված է: Սիրելի ԼՈՒՅՍ ԱՇԽԱՐՀ, լույսդ անբեկանելի մնա:

Կարդացողի Հավանություն՝ 2 0

ԱՐՄԵՆ Բ.
Mar 18, 2009 7:09

Ողջույն հարգելի Ռոբերտ ,ես համաձայն չեմ ձեր կարծիքի հետ,որ եթե քրիստոնեությունը չլիներ մենք կդառնայինք կամ պարսիկ ,կամ թուրք և էլ չգիտեմ թե ինչ:Ոչ: ՆԱԽ Չէ որ քրիստոնեություն ընդոնելով հայը չդարձավ ոչ հույն,ոչ հռոմեացի,ոչ անգլիացի,ոչ գերմանացի կամ ինչ որ քրիստոնություն դավանող մի այլ ազգի ներկայացուցիչ: Ոչ էլ պարսիկը իսլամ ընդունելով դարձավ արաբ: Եվ եթե հայը մնար իր ազգային դավանանքին ես կասկածում եմ որ աշխարհը կճանաչեր թուրք կոչեցիալ ժողովուրդին,կամ գոյություն կունենար Թուրքիա պետություն: Մեր զենքը եղել է և հիմա էլ մնում է մեր լեզուն,իսկ հոգեվոր դատարկությունը լցնելու,սնելու,ջրելու համար հարկավոր է մեր ազգային գաղափարաբանություն:Գաղափարաբանւթյւն որ հային սովորեցնի,ավելի շուտ կվեր հիշի ապրել հայավարի,խոսել ,մտածել հայերեն ու ապրել Հայաստանի համար::էտ դեպքում դրսից բերված վճարովի տեսությունները ու լեվոնակաների նման ծախուները տեղ չեն ունենա Հայաստաում Եթե պետության ղեկավարները ընդունում են և հավատում են ,որ Հայաստանի բնական հարստությունը հայի խելքն է,ուրեմն պետք է մտածեն որ էտ խելքին ճիշտ սնունդ է պետք,. և ժամանակին:Իսկ արդյունքները,չեմ կասկածում ,ուշացնել չեն տա: Հարգանքներով Բաղդասարյան Արմեն ,կամ էլ ԱՐՄԵՆ Բ.

Կարդացողի Հավանություն՝ 5 1

Վահան
Mar 18, 2009 11:29

Երբեք չեմ կասկածել որ Գրիգորիսը սրիկա է եղել: Դա մեր հնագույն պատմության մոնտաժողը հանդիսացավ: Վերացրեց այն բոլոր կառույցներն ու գրականությունը, որ մենք ունեինք մինչ 301 թիվը: Զարմանում եմ թէ ինչպես է փրկվել Գառնիի տաճարը: «լուսավորիչ»-ը ոչ մի կապ չունի Քրիստոնեության հետ: Պարզապես զգալով այդ ժամանակ թափ հավաքող Քրիստոնեական գաղափարախոսության ուժգնությունը, նա իշխանության եկավ այդ ալիքի վրա: Նրա գերխնդիրն էր
1. Հայաստանում առաջացնել տնտեսական և քաղաքական վերաբաժանումներ,սրելով հարաբերությունները թագավորական, նախարարական և սպարապետական տոհմերի միջև:………….
2. Քանդել Հայաստանի զինված ուժերը: Հայ երիտասարդները վերածվում էին ճգնավորների և ծառայելու փոխարեն աշխատում էին վանքի կալվածքներում ( անվճար ): Հենց այս երևույթը խախտեց ռազմական բալանսը Հայաստանի և մյուս հարևանների միջև :
3. Կրճատել ծնելիությունը Հայաստանում: Նախ վերացնելով բազմակնությունը Հայաստանում: Եվ հետո մնացած բոլոր օրիորդներին տեղափոխել կուսանոցներ աշխատելու նորից վանքի կալվածքներում (անվճար ):

Ցավալին այն է, որ 1700 տարի անց մեծ շուքով են նշում մեր ազգային դժբախտությունը ,առանց ազնվորեն անջատելու Ճշմարիտ Քրիստոնեաությունը խարդախությունից: Շարունակում են միամիտներին հիշեցնել, թե
« ինչպես Տրդատը խոզ դարձավ » …
Ավելի լավ էր Տրդատը խոզ դառնար, քան մի ամբողջ ազգ դարձնեին ավանակներ: Էլ չեմ ասում որ հին կտակարանը գրվել է Նոր Կտակարանից ավելի ուշ: Չնայած հակառակ Քրիստոնեական սկզբմունքների հագեցած լինելով ռասիստական և նացիստական ստերով, մինչ այսօր հին կտակարանը ուսուցանվում և քարոզվում է մեզանում:

Հարգանքներով՝

Վահան

Կարդացողի Հավանություն՝ 5 0

SVETLANA
Mar 18, 2009 12:51

Հարգելի Ռոբերտ,իրոք հարգանքի արժանի մարդ եք,բայց թույլ տվեք այս հարցում չհամաձայնվել ձեզ հետ…
Նախ պետք Է ասեմ,որ մեծ վնաս հասցնող որևիցե բան, չի կարող ԵՐԲԵՎԷ օգտակար որևիցե բան անել…Կրոնի միջոցով չԷ,որ ազգերը ազգ են դառնում կամ մնում,ասենք՝ հայ,պարսիկ,հույն և այլն…Կրոնի çուրջ հավաքվել և ազգ են դարձել միայն ջհուդները,ուրիç ոչ ոք…Քրիստոնեությունը,որն իր ժամանակին ընդհամենը եղել Է կռրնական աղանդ,երբեք չի փրկել մեր ազգը կործանումից,սա քրիստոնեությանը գլուխ խոնարհելու,հավատարիմ մնալու հորինված հեքիաթ Է հենց քրիստոնեաների կողմից…Արևապաçտական մեր կրոնը անհամեմատ ավելի ուժեղ,ավելի ազգային,ավելի խելացի,գիտականորեն ամրապնդված,իր հիմքում Տիեզերագիտական մեծ գիտելիքներ պարունակող կրոն Էր,որը բխում Էր մեր՝հայերիս ներաçխարհից և ծառայում մեր հոգևոր կերտվածքի ամբողջացմանը,ինչն Էլ հենց ամուր ու հզոր Էր պահում հայերիս,պահպանելով մեր ինքնատիպությունը…Տրդատ արքայի ատելությունը Սասանյան Պարսկաստանի հանդեպ,որոնք Կրակապաçտներ Էին և çատ մոտ մեզ՝ Արևապաçտներիս,բերեց նրան,որ Տրդատի մեկ հրամանով,որի տակ զուտ անձնական-քաղաքական միտում Էր թաքնված,Հայաստանը դարձավ քրիստոնեա…Մեզ անխնա ոչնչացնելու միջոցով իր հիմքերը դրած այդ կրոնը,որը նպատակ ուներ իսպառ արմատախիլ անել հայ ազգը,հոգեպես կռտելու մեզ,եթե քիչ թե çատ իր իսկ ձեռքով բարբարոսաբար ոչնչացրած հայ գիրն ու գրականության պատառիկները փրկեց,կամ ապահովվեց մեր ողորմելի ֆիզիկական չիչին գոյությունը,չի նçանակում,որ փրկեց ազգը…Ընդհակառակը՝ առողջ դատելու դեպքում,պետք Է հասկանանք և ասենք,որ փառք Երկնավորին,որ չհաջողեցրեց այդ կրոնը մինչև վերջ կատարելու իր առջև դրված խնդիրը,այն Է՝ մինչև վերջ ոչնչացնելու մեզ…Ձեր տրամաբանությունը նույնն Է,եթե ասենք,թե՝ թուրքերը ճիçտ Է կոտորեցին մեզ,բայց փրկեցին այդպիսով մեր ազգին,քանի որ գոնե Հանրապետություն ստեղծեցինք կոտորածից հետո,կամ ասենք՝ Ստամբուլում չորս համալսարան բացեցինք:Ես ձեր ասածի և բերածս օրինակների մեջ ոչ մի տարբերություն չեմ տեսնում…Քրիստոնեությունը եղել և մնում Է չարիք մեր ազգի համար:ՈՒրիç բան Է,որ քրիստոնեա հայրեր ԱçԽԱՏՈՂ մեր հոգևորականներից ամենաարժանավորները հոգեպես հայ են եղել և գործել ոչ քրիստոնեաբար…

Կարդացողի Հավանություն՝ 3 1

SVETLANA
Mar 18, 2009 13:21

Ներող եղիր,հարգելի Ռոբերտ,բայց չասել չեմ կարող,որ Ձեր և Ձեզ նման մտածողների տրամաբանությունը ճիçտ և ճիçտ իր ձագերին աղվեսին կեր տված,բայց և նույն այդ աղվեսին իր մոտ մնացած մեկ ձագի համար փառաբանող կկվի տրամաբանությունն Է «Չարի վերջը» առակից:Ցավը կայանում Է հենց սրանում,որ այնքան ողորմելի,վախկոտ ու համբերատար ենք դարձել,որ մեզ ոչնչացնողներին փառք ենք տալիս միայն այն բանի համար,որ մեզ իսպառ չեն հաջողացրել ջնջել երկրի երեսից և չնչին ողորմություններն անգամ համարում ենք հրաçք,բնաջնջողի կողմից մեր հանդեպ կատարված փրկության քայլ…Ասեմ ձեզ,որ եթե դառնայինք մուսուլման,կամ կաթոլիկ,ավելի վատ չԷր լինլու մեր վիճակը,ինչ որ կանք հիմա,ոչ Էլ ուրç մեկ անունով Էր կոչվելու մեր ազգը…Բայց զարմանալի կերպով,ինչու՞ չեք մտածում,որ կարելի Էր հենց մնալ Արևապաçտ Հայ,հզոր,ինքնատիպ և ամեն մի ձուլման վտանգից զերծ…Ի վերջո մեր իսկ կամքով,մեր Արքա Տրդատի կամքով ու հայ ժողովրդին չարաչար խաբելու միջոցով Էր,որ հրավիրվեցին ու երկրի և ժողովրդի ոչնչացմանն ու բռնի կրոնափոխմանը ձեռնամուխ եղան քրիստոնեա օտարները…Իսկ եթե չուզեյի՞նք,դիմագրավեյի՞նք…Ի՞նչ Է պառտադիր պետք Է կրոնափո՞խ լինեյինք,դառնայինք մուսուլման և ա՞յլն,որ փառք ենք տալիս,որ գոնե քրիստոնեա դառանք,չնայած ոչ մի տարբերություն չկա Աստվածաçնչի և Ղուրանի մեջ,ոչ մի,կարդացեք և կհամոզվեք,եթե չասենք,որ Ղուրանն ավելի մաքուր Է և այնտեղ ջհուդական աղտոտ պատմությունները գոնե չկան:Այնքան ենք ներծծված այդ օտար և մեզ պառտադրված քրստոնեությամբ,որ անգամ մտածել չենք ուզում,որ ախր ինչու՞ պիտի պարտադիր կրոնափոխ լինեյինք և ոչ թե պահպանեյինք մերը,մեր հազարամյակներինը,ինչպես օրինակ Հնդիկ-Արիացիները կարողացան պահպանել իրենց Հինդուիզմը,որին այսօր աçխարհն արդեն ուրիç աչքերով Է նայում,զարմանում,հիանում,և նրանով հասկանում Տիեզերական գաղտնիքներն ու Մեծ Խորհուրդը…Հենց քրիստոնեա հայրերն են,որ մի նոր խարդավանքով ծածկելով,հեռացնելով մեզնից մեր Հայրերի հազարամյակներ ունեցած հավատքը՛,վախեցրել են մեզ մահմեդականության հնարավոր ընդունմամբ,որպեսզի ավելի ամուր կապեն մեզ քրիստոնեությանը:ԵՎ այսօր մենք քրիստոնեությունից ու մահմեդականությունից դեն բան չենք տեսնում…
ՆԱՅԵՆՔ ԱՐԵՎԻՆ…

Կարդացողի Հավանություն՝ 4 1

SVETLANA
Mar 18, 2009 13:43

Քուրմը
Գրել է Սվետլանա Մարգարյան
03-02-2009

նվիրում եմ կնքահորս՝
փիլիսոփայական գիտությունների դոկտր,
Գառնու տաճարի քուրմ՝ Սերգեյ Մանուկյանին

Ընկած իր արյան մեջ, հին մեհյանի շեմին,
Շուրթին սառած վերջին աղոթքն արշալույսի,
Հայացքն հառած հեռու՜, հեռու Արեգակին,
Մահանում էր Քուրմը, զոհը նոր հավատքի…

Որքա՜ն գիտելիքներ գաղտնագրեց այստեղ,
Այս սուրբ տաճարի հին, լուսե մատյաններում,
Պեղեց կուրծքը երկնի աստեղազարդ ու վեհ,
Եվ գաղտնիքը բացեց Տիեզերքի անհուն:

Կամարներին վսեմ, հրաշք այս տաճարի,
Միշտ փարվել է երգը Նավասարդյան,
Այժմ չար հարվածով, օտար, գոռ մուրճերի,
Չարիներն են ջարդում տաճարը այն…

…Եվ շրջվեց դանդաղ, Քուրմը վերջին ճիգով,
Տեսավ բոցկլտացող մատյանները մտքի,
Հետո սառեց շուրթին, որպես վերջին աղոթք,
Օ՜, Արարիչ Աստված, փրկիր Գենը ազգիս…»

24.08.2008թ. – Երևան

Սվետլանա Մարգարյան

Կարդացողի Հավանություն՝ 4 0

SVETLANA
Mar 18, 2009 13:47

ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

…Բագինների լույսը մարած,
Խարխափելով ցուրտ խավարում,
ճամփա ընկանք խաչը վերցրած,
Ապավինած օտար աստծուն…

Աստվածներին մեր ուրացած,
Տաճարները թողած ավեր,
Այլոց մեղքը լու՜ռ շալակած՝
Խաչ բարձրացանք ազգովին մեր:

Ոչ աստվածը գթաց օտար,
Ոչ էլ որդին այդ աստծո,
Երկինք հառնած աղոթքն ազգիս,
Հասու չեղավ աստծուն անգո:

Խարխափելով այսքան դարեր
Խավարի մեջ ազգն իմ Հայկյան,
Այսօր արդեն հառնելով վեր,
Գենն է պեղում ԱՐԻԱԿԱՆ…

08.11.2008թ.
Բելգիա

Կարդացողի Հավանություն՝ 4 0

SVETLANA
Mar 18, 2009 13:55

ԱՎԱ՜Ղ…

Ավա՜ղ ասեմ ես ձեզ,
Արորդիներ հազար,Արորդիներ բազում,
Որ մոռացաք Խորհուրդն Արարչական լույսի,
Որ ծնկեցիք առաջն օտարածին մարդու,
Որ պաշտեցիք նրան,որպես Աստված հույսի:

Ավա՜ղ ասեմ ես ձեզ,
Որ մարեցիք հոժար հուրը Աստվածային
Այն սուրբ Բագինների ձեր լույս տաճարներում,
Որ ուրացաք լույսը Հայոց Արեգական,
ՈՒ պաշտեցիք,ավա՜ղ,այն խեղճ Եբրայեցուն…

Օ՜,դու ծաղր դաժան,օտար Եբրայեցու,
Կիսաստվածներն ահա ծնկի իջած քո դեմ,
Իրենց Հավատքն հզոր՝ Արեգակով օծված,
ՈՒրացումի դավով մատաղել են քո դեմ…

09.11.2008թ.
Բելգիա

Հակոբ ջան,ներող եղիր,խոստումս դրժեցի…Ախր նյութն այնքան խոսուն Է և այնքան ասելու բան կա դրա çուրջ,որ անհնար Է սահմանափակվել մեկ սյունակում…Որը որ հարմար կգտնես գրածներիցս,այն Էլ թող,չեմ նեղանա:
Նյութի հեղինակը՝ Քուրմ Սերգեյը,իմ և աղջկաս,Գառնու տաճարում հեթանոսական ծեսով կայացած կնունքի կնքահայրն Է և ես ունեմ նրա ավելի ծավալուն գործերն այս թեմայով,եթե անհրաժեçտ Է կուղարկեմ սիրով…
Հարգանքներով՝ Սվետլանա

Կարդացողի Հավանություն՝ 0 0

YesSissMasiss
Mar 18, 2009 14:00

Ընդհակառակն , Ռոբերտ ՝ ես բացառձակապես համամիտ չեմ քո կարծիքին ՝ մանավանդ ՝ « … հետագայում այդ նույն քրիստոնեությունը պահպանեց մեր ազգը » , ևն …մնացած կարծիքների հետ :

Վարդապետներն էլ են այդպես հավատացնում որ ՝ «Հայ Ժողովուրդն իր այսօրվա գոյության համար պարտական է Հիսուս Քրիստոսի՜ն ուժին Զորությանն , Ոչ՛ –
Նախ. Սրանից 20.000 տարիներ և դեռ ավելի առաջ ՝ նախ քան Քրիստոսը ՝ ճիշտա «Հեթանոս» էինք , բայց ՝ 20.000.000 ոց , ու դեռ ավելի՜ Ծովից Ծով Հայաստան … Քաղաքակիրթ «Ավագ» ժողովուրդ էինք –
1700 տարի առաջ ուրիշի ՝ Հիսուս Քրիստոս Չ՛աստվածին Որդեգրվեցինք ՝ իբրև մեր Աստծո ՝ ուրանալով մեր Աստվածներին , և , և էլ ի՞նչ … դարձանք Ցեղուրաց «Հայ» հայկական Հոգու բացասական կողմի արտահայտիչ

Քրիստոսով Աստղերից Շատ լինելու փոխարեն 20 ու ավելի միլլիոններից մնացինք ՝ 0.0 անոց ՝ ենթակա «Ավագ» Ստրուկներ սրան , ու ՝ նրան …
Չ՛էղյալ այն ՝ անհայտ մահմեդականներն որ ՝ գոյություն Չ՛ուներ , Չ՛կար , Չ՛կային Միլլիոններ … աստղերից շատ եղան այլևս ոչ մի տեղից … առանց Քրիստոսի –
Մի բան էլ ա ՝ հակառակ Քրիստոսի՜ Մուհամեդ ով ՝ 1.500.000/2.000.000 Քրստոնեաներ ավերեցին , խաչեցին ի Սեր Քրիստոսի Սիրո –

Չ՛հասկացանք ՝ Քրիստոսը պտի Փառք Տա Մեզ որ ՝ Մենք ՝ մնացած «0.0» անոց ժողովրդով Իրա անունն ենք պահպանում , թե՞ Մենք պդի փառք տանք Քրիստոսին որ ՝ ենթակայությունից այլևս … պակասելով վերանում ենք իբրև քրիստոնեաների , Դուք ասեք , Դուք դատեք հայ ժողովուրդ –

Եթ՛ե՜ այն ժամանակ Հայ Ժողովուրդն միամտացավ ՝ ինքնաթափվեց , այսօր ՝ Լիցքավորվում է Նա –

Ու , մեկը վրա է պրծնում սրան , թե ՝ Աարա՜ Առյուծը հարձակվել ա զոնքանչիդ վրա ..
Էս էլ , հանգիստ խաղաղ . է է ՜ , ոնց հարձակվել ա , թող ընենց էլ պաշտպանվի , քո պռոբլեմն ինչ ա –

Կներես Ռոբերտ , Կներեք Հայ Ժողովուրդ , մեր գործն արդար է …Թող հրեաները մտածեն-
Ռոբերտ Սարոյան

Կարդացողի Հավանություն՝ 2 1

Լիանա Մարտիրոսյան / 32 տ./ Սեուլից
Mar 18, 2009 16:05

Ամեն տեսակ կրոններն ու պաշտամունքները / ասենք՝ քամիները/ առաջացել ու առաջանում են անհավասարակշռության, տարածվող վախի / մթնոլորտային ճնշման, ջերմաստիճանի տատանման/ պատճառով: Սրանք կործանիչ են դառնում, երբ մեծ թափով են շարժվում ու ուզում են միանգամից տիրանալ ու խառնելով միջավայրը հաստատվել:
Եթե քամու հետ համեմատությունը վիրավորի ձեր սկզբունքները համեմատեք ջրի, խոնավության,ամպերի, անձրեի հետ, բայց շատ մի թեժացրեք, որ կործանարար կարկուտի նման չտեղաք:
Ավելորդ ոչինչ չկա, բայց ամեն ինչ չափավոր ու իր ժամանակին պետք է լինի:
Եթե մի երեւույթ վերացել է, ուրեմ թույլ տեղեր է ունեցել ու նույնությամբ վերականգնելը կարճամտություն կլինի: Ուրախ եմ ու շնորհակալ վերականգնվող արժեքների համար, բայց եղածը քանդելու գայթակղությանը կուլ մի գնացեք, որովհետեւ ժամանակը ավելի իմաստուն է ու ավելորդ հատվածները հումուսի է վերածում: Ժտապողականությունն ու անսանձ տենչը ավերիչ են դառնում ակամայից: Ես այսպես եմ հասկանում Ռոբերտի մտահոգությունը եւ համաձայն եմ նրա հետ:

Կարդացողի Հավանություն՝ 2 2

Hrayr
Mar 18, 2009 16:49

Սիրելի Հայեր,դատապարտում ենք Քրիստոնեությունը,Գրիքորին և այլն,միգուցե արդար է,քանզի եղածի և կորցրածի համեմատականեր ենք անում և….բայց ինչ կապ ունի Քրիստոսը-Գրիքորի հետ,կամ «քրիստոնեության» հետ,երբ Նրա պատվիրաններով չեն ապրել,կամ չէ որ հազարավոր մարդիկ հավատացել են ոչ կուրորեն,այլ ներքին հոգևոր հայտություն են ապրել,և բազում հրաշքների հանդիպել,ինքս էլ հավատացել եմ Քրիստոսին հրաշքի միջոցով…..ցավոտ թեմայ է,քանզի Շատերտ խոսում եք Լուսահոգի Հորս պես,որն առաջիներից էր,երբ 80 ակաների վերջում Հեթանոս կնունք արեց…..հիմա ինչ՞մեր նախնիների սխալը կրկնենք,քաննդենք ներկան և Տիեզերական ժամացույցը հետ տանք……Ռոբերտը ազգայնական մարդ լինելով ճիշտ ուղություն է ցույց տալիս,Հայոց Եկեղեցին պետք է «Ցեղել»Նժդեհ….
նաև ժամանակին Հոգևորակաները մոռացել են քարոզել Քրիստոսի այս խոսքերը«Ով որ քսակ ունի, թող վերցնի այն, նույնպես և մաղախ. իսկ ով որ չունի, թող վաճառի իր վերարկուն և իր համար սուր գնի» (Ղուկ. 22:36)
կամ Ամենքը խոսում են Հրեական «չարիքի» մասին,և կապում են Քրիստոսին-հրեաների հետ,բայց չէ որ Հրեաները խաչեցին Քրիստոսին,.քանի որ հռչակեց բարձրաձայն«չար ու պիղծ ազգ,ես Աստծուց ելա ու եկա, եւ ոչ թե ինքս ինձ եկա, այլ նա ուղարկեց ինձ: Ինչ՞ու դուք իմ խոսքը չեք կարող լսել, որովհետեւ դուք հոր կողմից սատանայի զավակներն եք, եւ ձեր հոր ցանկությունն եք ուզում կատարեք, թեեւ նա ի սկզբանե մարդասպան էր եւ ճշմարտության մեջ չմնաց, նրա մեջ ճշմարտություն չկար: Երբ նա սուտ խոսի, ինքն իրընից է խոսում, քանի որ նա սուտ է եւ ստի հայր: Ինձ ինչ՞ու չեք հավատում: Ով Աստծուց է ,նրա խոսքն է լսում, իսկ դուք չեք լսում նրա համար, որովհետեւ Աստծուց չեք»:Հովանես Ավ.

Կարդացողի Հավանություն՝ 2 2

Hrayr
Mar 18, 2009 17:15

իսկ Սուրբ Հակոբի անկանոն ավետարանից հայտնի է, որ արևելքի աշխարհից նորածին մանուկ Հիսուսին ընծաներով երկրպագության եկած երեք մոգ եղբայրների անուններն են Մելքոն, Գասպար և Բաղդասար: Այս անունները և նրանցով կազմված ազգանուններն առայսօր ամենալայն տարածվածությունն ունեն հայոց մեջ: Մոկաց աշխարհի մասին հայկական ավանդությունից հայտնի է, որ երեք մոգերից Գասպարը մահացել է Մոկսում, և նրա գերեզմանատեղում կառուցվել է Ս. Ամենափրկիչ վանքը,Մոկաց աշխարհը Մոկք համանուն կենտրոնով նահանգն է Մեծ Հայքում: Մոկք բառը ստուգաբանորեն նույն Մոգք-ն է, որ նշանակում է մոգեր:Փաստորեն Հայոց Աշխարհի Հոգևոր Քուրմերը եկել են ընծաներով«հայկական հյուրասիրություն»դիմավորելու Հիսուս Աստվածային Մանուկին,այնինչ հրեաների թագավորը ման էր գալիս սպանելու………մեր հին ու նորի հետ զուգահեռներ պետք է կապենք և փորձենք հասկանալ ,որ ՔՐԻՍՏՈՍԸ ԱՐևի Որդի է,Արև Աստվածը Ճշմարտության, Իմաստության և Սիրո միաբանություն է:Սուրբ Երրորդության գաղափարը անհամատեղելի է Աստծո լուսնապաշտական կերպարի հետ: Իսկ Բարձրյալի արևապաշտական կերպարը, ընդհակառակը, անհնար է լիարժեք պատկերացնել առանց Սուրբ Երրորդության, որը եռամիասնություն է իր կենսատու Ճշմարտությամբ, լուսատու Իմաստությամբ և ջերմատու Սիրով:
իմ կարծիքով ,որպեսզի չմոլորվենք Ճշմարտության որոնումների լաբիրինթոսում,ավելի անհրաժեշտ է Սերը ունենանք,արանց սիրո իմաստությունը չի տրվի և ճշմարտությունն էլ գավազան խրատի գավազան կդառնա,իսկ Քրիստոսը Աստվածային Սիրո Խորհուրդն է-Սերն է միակ Տերն ու Արքան,Սեր ար Արարիչ,Սեր առ Հայրենիք,Սեր առ Ընտանիք

Կարդացողի Հավանություն՝ 4 2

Ռոբերտ
Mar 18, 2009 17:58

Հարգելի Արմեն, մի անգամ էլ ուշադիր կարդացեք իմ գրածը:
Ես իմ երկտողումս 2 անգամ շեշտել եմ, որ 100 տոկոսով ընդունում եմ «Եվ դուք այդ ամենը անողին Լուսավորի՞չ եք համարում» հոդվածի ճշմարտությունը, եվ գրել եմ, ու նորից եմ կրկնում, որ եթե չլիներ հայ եկեղեցին, մենք հիմա որպես ազգ գոյություն չեինք ունենա, կդառնաինք պարսիկներ, հույներ, կամ թուրքեր:
Դուք գրում եք՝ «Եվ եթե հայը մնար իր ազգային դավանանքին ես կասկածում եմ որ աշխարհը կճանաչեր թուրք կոչեցիալ ժողովուրդին,կամ գոյություն կունենար Թուրքիա պետություն»:
Ես լրիվ համաձայն եմ Ձեզ հետ, բայց ցավոք սրտի Դուք օգտագործել եք «ԵԹԵ» բառը, եվ չէիք կարող չօգտագործել, որովհետեվ հայը չէր մնացել իր ազգային դավանանքին, որովհետեվ չարագործ Գրիգորիսը մինչեվ 301 թիվը իսպառ ոչնչացրել էր մեր ազգային արժեքները:
Սխալված չեմ լինի, եթե ասեմ, որ ներկայումս 10 միլիոն աշխարհասփյուռ հայերից, 6 – 7 միլիոնը Հայ Առաքելական եկեղեցու հավատացյալներն են, 300000 կաթոլիկներ, 100000 մնացած աղանդների երկրպագուներ, 300000 քոռլեհովականներ,իսկ քանի՞սն են Նժդեհականները, Արորդիները: Ունե՞ք Դուք այդպիսի վիճակագրական տվյալներ:
Եվ ի՞նչ էք դուք առաջարկում, հարգելի Արմեն, ինչպես կարող ենք մենք ներկայիս վիճակում պատվով դուրս գալ այս «Կարապի, խեցգետնի եվ գայլաձկան» իրավիճակից, միայն թե առանց «ԵԹԵ»-ի:

Կարդացողի Հավանություն՝ 1 2

Ռոբերտ
Mar 18, 2009 18:55

Հարգելի SVETLANA, կարդալով Ձեր տողերը կարելի է անել մի եզրակացություն, որ դրանք գրված են եղել, շատ կներեք, ալկոհոլի ազդեցության տակ:
Աստված Ձեր հետ:

Կարդացողի Հավանություն՝ 1 1

Ռոբերտ
Mar 18, 2009 19:22

Ռոբերտ Սարոյան ջան, քեզ էլ եմ առաջարկում, կրկին անգամ ուշադիր կարդա իմ առաջին գրությունը եվ իմ պատասխանը Արմենին:

Կարդացողի Հավանություն՝ 1 1

Ռոբերտ
Mar 19, 2009 1:26

Հարգելի Վահան, հարգելի Լիանա, հարգելի Հրայր, շնորհակալություն ձեր ԿՇՌԱԴԱՏՎԱԾ եվ ԽԵԼԱՄԻՏ վերլուծությունների համար:
Հարգելի Ստեփանը համարյա ամեն օր մեզ ներշնչում է հանդուրժողականություն դեպի բոլոր հայերը, լինեն դրանք Հայ առաքելական, թե կաթոլիկ եկեղեցիների նվիրյալներ, կամ մինչեվ անգամ բռնի ուժով մուսուլմանացված հայեր, կամ մոլորված քոռլեհովականներ:
Իսկ այստեղ մենք դեմ առանք մարտնչող անհանդուրժողականության: Ես շատ բան կգրեի, բայց…, բայց…, բայց…:
Փառք Աստծո, որ կան Հրայրի եվ Հոպարի նման արորդիներ:

Կարդացողի Հավանություն՝ 1 0

Anush
Mar 19, 2009 7:23

Լիովին համամիտ եմ Ռոբերտի մտքերին:
Ներկայումս ամենահզոր համախմբող ուժը մեր եկեղեցին է և այն կարող է ծառայել համաժողովրդական նպատակների համար: Այն մեր ազգային կառույցներից է: Այն որպես թշնամական կառույց դիտել՝ կնշանակի պառակտվել:
Պատմությունը “եթե”-ներ չի ճանաչում:

Կարդացողի Հավանություն՝ 2 2

SVETLANA
Mar 19, 2009 8:25

Հարգելի Ռոբերտ,հավատա,երդվում եմ,բոլորովին քեզ վիրավորելու նպատակ չեմ ունեցել…Թե ինչի՞ց ես եզրակացրել,որ տողերս գրված են ալկոհոլի ազդեցության տակ,դա ինձ անհայտ Է…Կամ այդ ո՞ր տողերս են,որ իրարամերժ են,անհասկանալի կամ ոչ վայելուչ,որ ձեզ նման եզրակացություն անելու առիթ են տվել…Ես չգիտեմ,թե քո çրջապատում կանայք,ՀԱՅ ԿԱՆԱՅՔ,որքա՞ն են չարաçահում ալկոհոլը,որը քեզ նման եզրակացությունների առիթ Է տալիս ուրիç կանանց հանդեպ,բայց պետք Է ասեմ,և դա կարող են նաև վկայել ինձ մոտիկից ճանաչողները,որ çրջապատում համարիա միçտ բարի ծիծաղի և զարմանքի պատճառ եմ եղել հենց այն բանի համար,ր չեմ կարողացել անամ մեկ կում çամպայն ու նույնիսկ լիկիոր խմել…Ամբողջ կյանքումս խմածս միայն ջուրն ու լիմոնադներն են և դրանցից ոչ ավել…Երբեք ոչ խմել եմ,ոչ Էլ ծխել ,անգամ բանտակությանս տարիներին և բացահայտ հպարտությամբ պետք Է ասեմ,որ միçտ և ամեն պարագայում բարձր եմ պահել Հայ Կնոջ իրական կրպարն ու պատիվը…Իսկ եթե քեզ համար գրածներս հարբած մարդու հեղհեղուկ ու ոչ գրագետ բաներ են թվացել,ապա դրանց պատճառը փնտրիր քո և քո գրագիտության,աçխարհընկալման,հոգևոր զարգացման աստիճանի և անալիզ անելու կարողության սահմանների ներսում ու կտեսնես,որ ոչ թե անհամեմատ ավելի սթափ մտածողներն են հարբածի տպավորություն թողնում,այլ Հայ ժողովրդի պատմությունը,գոյատևումն ու հոգևոր թռիչքների արտահայտումները քրիստոնեության հետ կապողները…ՀԱՅ տեսակը եթե այս հողագնդի վրա անգամ մուսուլման դարփած լիներ,Էլի այս նույն վիճակում Էինք լինելու,ինչպես Մակեդոնացուն անգամ զարմանք պատճառած պարսիկներն այսօր:ՈՒրիç բան եթե Արևապաçտ մնացած լինեյինք…Հոգուն հզօրություն,թռիչք հաղորդող կրոնը անպայման կթելադրեր իրենը,քանզի ազգի և անհատի հոգեաçխարհը սերտ կապի մեջ են նրա հավատալիքների հետ…Ինչպես ռուսախոս հայ տղաներն են հոգեպես թույլ,քանզի օտար լեզվամտածողությունը թողնում Է իր հետքը հոգեբարոյական կերտվածքի վրա,այնպես Էլ կրոնի դեպքում Է նույնը…Օտարածին որևԷ հոգևոր արժեք,փլուզելուց բացի ոչինչ տալ չի կարող մեկ ուրիç ազգի…Իզուր չԷ,որ հին իմաստությունն ասում Է՝ «Ասա թե ո՞վ Է քո Աստվածը,կասեմ թե ինչպիսին ես դու»…

Կարդացողի Հավանություն՝ 2 2

Լիանա Մարտիրոսյան / 32 տ./ Սեուլից
Mar 19, 2009 15:26

Հարգելի Սվետլանա, ես ճանաչում եմ մի մարդու, ով ապրում է բոլոր կրոններից ծաղկաքաղ արված բարոյական նորմերին համապատասխան, բայց երբեք աստվածավախ չի եղել ու , համոզված եմ , որ ՝ չի լինի: Նրա օրինակը մեծ խորհրդի պես առաջնորդում է ինձ, ու ես անխոչնդոտ կարող եմ բոլոր կրոններն էլ սիրով ուսումնասիրել,բայց չմխրճվել ու չճահճանալ մեկի, դեռ անկատար, բայց պարտադրված երկրպագության մեջ եւ չթշնամանալ մյուսների հետ:
ՆԵՐՔԵՎՈՒՄ ԿԳՐԵՄ ԻՄ ՏՊԱՎՈՐՈՒԹՅԱՆՆԵՐԸ . ԽՆԴՐՈՒՄ ԵՄ ՉՆԵՂԱՆԱՔ: ՁԵՐ ՍՏԵՂԾԱԳՈՐԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ՇԱՏ ԼԱՎՆ ԵՆ:ԱՅՍ ՏՊԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՍ ՔՐԻՍՏՈՆԵՈՒԹՅՈՒՆԸ ԱՏԵԼՈՒԹՅԱՄԲ ՆԵՐԿԱՅԱՑՆԵԼՈՒ ՁԵՐ ՓՈՐՁԻ ՊԱՏՃԱՌՈՎ ԵՆ ԱՌԱՋԱՑԵԼ
Ձեզ հարբեցրել են Արեւապաշտության գիտելիքները: Երկրպագող մարդիք, որոշ ժամանակ գտնվելով գիտելիքներ մատուցող մարդկանց միջավայրում՝ մասամբ կորցնում են սթափությունը եւ մի ուժ են զգում , որով կարող են փոխել շրջապատը ու իրենց դուր չեկող բաների նկատմամբ ագռեսիվ ու հարձակվողական դիրք են գրավում:
Կրոնը պաշտամունքի վերածելուց բարձր գտնվեք ու մատուցեք որպես ուսմունք: Հավատացեք, այդպես ավելի մեծ գործ արած կլինեք:
Օրինակ ծառայեք ու օգնեք եղածը մաքրելուն ու վերամշակելուն, ոչ թե քանդելու կոչեր արեք: Այս հոդվածի միայն տեղեկատվական մասն է լավ, իսկ համեմունքները թունավորելու աստիճան շատ էին: Եթե հեթանոսական, արեւապաշտական ուսմունքները անթերի լինեին հազար հատ Գրիգորիս գար՝ խառնել չէր կարողանա: Եթե «պաշտելի» քուրմերը հասարակությանը գիտելիքներ ու խորհուրդներ մատուցած լինեին , ոչ թե աստվածավախություն, երկիրս, այնժամ, անխոցելի կլիներ: Իսկ կենդանու զոհաբերության արարողությունը Արեւապաշտների մոտ ճիշտ եւ ճիշտ Հուդայականների նման է արվում ու պաշտամունքի հետեւից վազողները գլխապատառ ընկնում են անսթափ պտտահողմի մեջ:
Ես չեմ պաշտի երբեք, ոչ աստծուն, ոչ արտաքինս, ոչ գիտելիքներս ոչ ազգս, ես կսիրեմ, կսովորեմ ու կաշխատեմ օգտակար լինել ու օգտվել:

Կարդացողի Հավանություն՝ 1 1

Ռոբերտ
Mar 19, 2009 15:52

Շնորհակալությու՛ն, հարգելի Անուշ:
Այո, «Պատմությունը “եթե”-ներ չի ճանաչում»: Ես երեկ Արմենին պատասխանելու ժամանակ փնտրում էի այդ Ձեր խոսքերը, մինչեվ անգամ ուզում էի մեջբերել դրանց ռուսական տարբերակը, բայց չմեղադրվելու համար ռուսաֆիլության մեջ, չարեցի այդ: Այսօր դա կգրեմ՝
“История не терпит сослагательного наклонения”.

Կարդացողի Հավանություն՝ 1 0